Oorlogsmuseum Medemblik – van educatief familie-initiatief naar Westfriese publiekstrekker

Wat begon als een familie-initiatief met een Westfries dorpje uit de oorlogsjaren, is inmiddels een museum waar tienduizenden bezoekers per jaar stilstaan bij vrijheid en keuzes. Met steun van LEADER Westfriesland wil het Oorlogsmuseum Medemblik die verhalen straks nog beter kunnen blijven vertellen – voor inwoners, bezoekers en schoolklassen uit de hele regio.

In 2017 startten de ouders van museumdirecteur Lars Rustenburg het Educatief W.O.II Centrum Medemblik, een particulier initiatief met een Westfries dorpje uit de jaren ’40 als kern. Al snel groeide het concept uit tot een volwaardig museum. In 2019 werd de stichting omgevormd tot Oorlogsmuseum Medemblik, wat het museum een professionelere uitstraling gaf en de deur opende voor structurele educatieve program­mering.

Het museum combineert twee hoofdexposities: “Keuzes in Almersdorp”, over het leven van gewone mensen tijdens de Tweede Wereldoorlog, en “Weg naar Vrijheid”, over de belangrijke militaire operaties die aan onze vrijheid voorafgingen — interactieve tours in escaperoomstijl maken het verhaal voor jong en oud tastbaar.

Groei in bezoekers én betekenis

De ontwikkeling was snel. In het eerste jaar trok het museum ±2.500 bezoekers inclusief 14 schoolklassen. Vijf jaar later vierde het museum een prachtige mijlpaal: op 11 mei 2025 verwelkomde het zijn 100.000ste bezoeker sinds de opening in 2019 — een moment dat breed werd gevierd in het Medemblikker museum.

Vrijwilligers vormen de ruggengraat van het museum. Waar het team in de beginjaren bestond uit een handjevol enthousiastelingen, is dat inmiddels uitgegroeid tot een groep van ruim 100 vrijwilligers die dagelijks bijdragen aan rondleidingen, catering, technisch onderhoud en educatieve programma’s.

Ambitieuze uitbreiding met LEADER-steun

Met de groei van bezoekers en activiteiten ontstaat ook behoefte aan fysieke uitbreiding. Het naastgelegen, leegstaande bowlingcentrum is aangekocht — een kans om de ontvangstcapaciteit te vergroten en de maatschappelijke rol van het museum verder te versterken. Lars vertelt dat de plannen voor nieuwbouw en herinrichting klaar liggen: een nieuwe entree met uitnodigend museumcafé, twee multifunctionele ontvangstruimtes voor schoolklassen, een verdieping met expositieruimtes (waaronder een thematentoonstelling over de luchtoorlog boven Nederland), en kantine-, kantoor- en vergaderruimtes voor een professionele werk­omgeving.

Voor dit project zijn al meerdere fondsen aangeschreven, subsidies en donaties ontvangen — en recent is een LEADER-subsidieaanvraag beschikt voor €250.000 om de volgende stap mogelijk te maken. Volgens Lars passen de plannen goed binnen de Lokale Ontwikkelingsstrategie Westfriesland (LOS), juist doordat duurzaamheid, educatie en regiobinding centraal staan. “We bouwen een energieneutraal gebouw, kijken naar sedumdaken en hergebruik van water — dat sluit aan bij zowel gemeentelijk als Europees beleid,” zegt Lars.

Jacques Dekker (voorzitter Lokale Actie Groep LEADER Westfriesland), overhandigt het LEADER-certificaat aan Lars Rustenburg (directeur Oorlogsmuseum Medemblik)

Aanzet tot regionaal effect

Het Oorlogsmuseum speelt een steeds grotere rol in het toeristisch en educatief profiel van Medemblik. Het museum trekt niet alleen bezoekers uit de regio zelf, maar ook toeristen die Medemblik combineren met een dagje stad, een bezoek aan Kasteel Radboud of andere cultuurpunten in de omgeving. Dit draagt bij aan de lokale economie en versterkt de culturele infrastructuur van Westfriesland.

Servicegerichtheid uniek

Omdat het Oorlogsmuseum al meerdere subsidieaanvragen had gedaan en het projectplan in grote lijnen klaar lag, viel de LEADER-aanvraag voor Lars mee. Daarbij hielp zijn ervaring: namens de Westfriese Bedrijvengroep is hij betrokken bij de Lokale Actiegroep (LAG), waar hij regelmatig initiatiefnemers ziet pitchen en aanvragen helpt beoordelen. “Dit keer zat ik aan de andere kant van de tafel,” vertelt Lars. “Dat was leerzaam. Ik heb nu zelf ervaren hoe benaderbaar en servicegericht de LEADER-coördinator en de RVO zijn. Dat is echt uniek.”

Tips

Voor andere initiatiefnemers die overwegen een LEADER-aanvraag te doen, deelt Lars graag zijn tips:

• Lees de Lokale Ontwikkelstrategie Westfriesland (LOS) goed en check of je plan daarbinnen past.
• Ga in gesprek met de Lokale Actie Groep (LAG) en gebruik de pitch om je plan LEADER-proof te maken.
• Benadruk de sterke punten van je project die aansluiten bij de LOS.
• Leer van anderen die het traject al hebben doorlopen.

“LEADER helpt je om scherper te worden in wat je wilt bereiken,” aldus Lars. “En als je plan echt bijdraagt aan de regio, helpt het je verder.”

! Lees meer over LEADER en hoe je in aanmerking komt voor een LEADER-subsidie op: Westfriesland | LEADER